Waarom moeilijk doen

Ik ben dit blog ooit begonnen omdat ik bij wilde houden welke boeken ik las en wat ik er van vond.

Dat kan nu gemakkelijker.

Wie nog benieuwd is naar wat ik lees, kan in het vervolg terecht op http://www.anobii.com/niek.

Het gaat u goed.

Jan en Alleman, auteur.

Ik las gisteren in de Volkskrant dat er binnenkort een prijs uitgereikt wordt voor 'onbekend talent': de Nieuwe Schrijvers Prijs. Uitgeverij Free Musketeers heeft zich erop toegelegd om, gratis en voor niks, boeken uit te geven van iedereen die een manuscript opstuurt. Enige voorwaarde: "een tekst mag niet pornografisch of belastend zijn". De inkomsten moeten ze hebben van vrienden en familie van de schrijver die de boeken kopen.

Mijn eerste reactie was: waarom, in godsnaam? Er zijn genoeg goede boeken, er zijn nog meer middelmatige en slechte boeken, dus waarom nog meer boeken aan de lange waslijst toevoegen, zonder enige vorm van redactie of kwaliteitseis dan ook? Ongetwijfeld leuk voor de schrijver zelf, uiteraard, maar ik zou liever niet gepubliceerd worden dan een slecht boek uitbrengen.

Maar het werkt anders. Deze boeken zijn namelijk helemaal niet bedoeld voor het grote publiek. Zoals je ook een T-shirt kan laten bedrukken voor je jarige vrienden, zo kan je nu ook een eigen boek schrijven om aan je familie kado te doen. Klaas van Eijken van Free Musketeers heeft het zelf gebruikt om zijn eigen reisverslag in boekvorm aan vrienden en familie te geven.

Zo beschouwd vind ik het opeens een heel leuk idee. Geen literaire pretenties, maar een persoonlijk kadootje. Daar een schrijversprijs aan te hangen is natuurlijk onzin. Wel goede marketing, waarschijnlijk.

Beste boeken van 2008

Ook van mij een overzichtje van de hoogtepunten van afgelopen jaar. Als je een van onderstaande boeken een keer in handen krijgt - lezen! Er was ook een kleine teleurstelling, maar dat moffelen we weg onderaan het lijstje.

Beste romans van het jaar
J.M. Coetzee - Waiting for the Barbarians
Martin Amis - Money

Leukste boek
Dimitri Verhulst - De helaasheid der dingen

Beste dichtbundel
Rutger Kopland - Geluk is gevaarlijk

Beste kinderboek
Guus Kuijer - Het grote boek van Madelief

Beste grafische roman
Hanco Kolk - De Meccano-reeks

Teleurstelling van het jaar
Louis Couperus - Van oude mensen, de dingen, die voorbijgaan...

De kracht van Couperus, blijkbaar

De vrouw die het college gaf, probeerde het nog wel. "En als je weet dat Couperus de mensen die hij beschreef zelf ook verschrikkelijk vond, helpt dat?" Van oude mensen..., vertelde ze, was een parodie, een aanklacht tegen het kleinburgerlijke Haagse leven van begin vorige eeuw, waar je niet kon ontsnappen aan de verstikkende familiebanden, -geheimen en -roddels. Het geklaag en gejammer is juist wat Couperus bespot, zei ze.

Ik vond het lief van haar, dat wel. Maar helpen deed het niet. Een boek dat treffend de aard van de zeurende klasse schetst, is in dit geval nog steeds een zeurderig boek.

Maar kom, een overwegend positief stuk had ik in mijn vorige post gezegd.

Waar Couperus over het algemeen, en Van oude mensen... in het bijzonder om geprezen wordt, zijn de rijke en levendige karakters. In een recensie van Van oude mensen... in de New York Times van 1918 wordt Couperus' talent omschreven als:

"That extraordinay gift for portraying the faintest shades of character and temparament, the divergencies, little and big, the varying differences in viewpoint existing in members of the same family ... Each and everyone of (the characters) is individualized with such skill that long before the novel ends, we feel that we know them all."

Dat is ontegenzeggelijk waar. In de roman wordt een veelheid aan personages opgevoerd, die allemaal binnen een paar alinea's een achtergrond, beweegreden en emotionele gesteldheid meekrijgen. Over Lot, een van de weinige personages die jonger is dan veertig, schrijft Couperus het volgende:

"Hij vond zich geen man om te trouwen. Hij was nog wel jong, achtendertig; hij zag er zelfs véél jonger uit; hij verdiende geld genoeg genoeg met zijn artikels, om, met wat Elly meekreeg van grootpapa Takma, het er zuinigjes op te wagen, maar hij vond zich toch volstrekt geen type om te trouwen. Zijn vrijheid, zijn onafhankelijkheid, zijn egoïste beweeglijkheid, die waren hem het liefst."

Ook al lapt Couperus de schrijversregel Show, don't tell volledig aan zijn laars - als die uitdrukking toen al bestond - het werkt wel. Je weet gelijk wie je voor je hebt. Hoe vervelend Lot en zijn getroubleerde familie ook mogen zijn, springlevend zijn ze wel. Uiteindelijk is dat het belangrijkste in een roman: dat je de schrijver gelooft. En tja, dat doe ik.

P.S. Voor de duidelijkheid: ik heb nu meer waardering voor Couperus, maar ik vind Van oude mensen... nog steeds een rotboek. Ik schijn een van de weinigen te zijn, dus oordeel vooral zelf.

Het probleem van Couperus

Daar kan ik kort over zijn: wat schrijft die man vervelend! Na de honderd bladzijden weemoedig en melodramatisch gemijmer in Van oude mensen, die dingen die voorbijgaan... heb ik het aan de kant gelegd. Hoe kan dat nou? Couperus? Een van de grootste namen in de Nederlandse literatuur (waar ik overigens verdacht weinig kennis van heb), en ik vind het oprecht strontvervelend. Wat me vooral stoort, naast de drie puntjes die achter de titel staan, is een totaal gebrek aan subtiliteit. Een paar voorbeelden:

Een vrouw heeft veel verdriet:

'O die pijn, die stekel, hier, in haar hart, een fysieke pijn, een fysieke pijn!'

Er wordt een vrouw beschreven:

'Zij was een vrouw van zestig jaren, maar haar blauwe ogen waren als van een kind, teder mooi, lief en onschuldig, en haar stem, wat schelletjes, klonk altijd kinderlijk...' ('Adverbs are not your friend', dacht ik altijd.)

Er wordt iets geheims besproken:

'"Heb je hem [cursief, want mysterieus!] de laatste tijd dan gezien?" ...
'Neen...'
'Maar... je hoorde hem...'
'Ja, ik hoorde hem...'' [cursief, want... ja, waarom eigenlijk?]

Maar!

Omdat ik de beroerdste niet ben, ontzettend open-minded, en ook wel snap dat er redenen moeten zijn dat dit een van 's Hollands meest gevierde auteurs is, ga ik hem opnieuw een kans geven. Vanavond krijg ik een college over dit boek en ik ben van plan mij ten volste te laten overtuigen van de virtuositeit van Couperus. En het boek wellicht alsnog uit te lezen.

Dus: voor volgende week kunt u een overwegend positief stuk verwachten over dit boek van Couperus, puur omdat ik een hekel heb aan compromisloos mekkeren.

U zijt gewaarschuwd.